Không ít du học sinh sau khi hoàn thành chương trình học tại Nhật chọn ở lại làm việc, và nhiều bạn bỡ ngỡ khi bước vào môi trường công sở với những quy tắc bất thành văn rất khác so với những gì học trong sách vở.
Thứ bậc và sự tôn trọng cấp trên
Văn hóa công sở Nhật đề cao tôn ti trật tự. Cách xưng hô, cách cúi chào, thứ tự phát biểu trong cuộc họp đều phản ánh vị trí của từng người trong tổ chức. Người mới nên quan sát kỹ trước khi hành động.
Làm việc nhóm và sự đồng thuận
Quyết định trong công ty Nhật thường được đưa ra sau quá trình bàn bạc, lấy ý kiến nhiều bên (gọi là “nemawashi”) thay vì một người quyết định nhanh. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn và khéo léo trong giao tiếp.
Giờ giấc và tinh thần trách nhiệm
Đúng giờ gần như là nguyên tắc bất di bất dịch. Đến trễ dù chỉ vài phút cũng có thể bị xem là thiếu tôn trọng. Ngược lại, văn hóa làm thêm giờ cũng khá phổ biến và là điều cần chuẩn bị tâm lý trước.
Giao tiếp gián tiếp
Người Nhật thường không từ chối thẳng thừng mà dùng cách diễn đạt gián tiếp, tế nhị. Người mới cần học cách đọc hiểu ý nghĩa thực sự đằng sau câu trả lời để tránh hiểu nhầm.
Một số quy tắc nhỏ nhưng quan trọng
- Trao và nhận danh thiếp bằng hai tay, xem danh thiếp trước khi cất đi
- Không tự ý rời công ty trước giờ tan làm nếu chưa hoàn thành công việc chung
- Chú ý cách xưng hô, dùng kính ngữ phù hợp với từng đối tượng
Chuẩn bị gì trước khi đi làm tại Nhật?
Việc tìm hiểu trước về văn hóa công sở giúp giảm bớt bỡ ngỡ khi chính thức đi làm. Tham gia các buổi hướng nghiệp, hỏi kinh nghiệm từ anh chị khóa trước đã đi làm tại Nhật cũng là nguồn thông tin thực tế đáng tham khảo.
Văn hóa nomikai – những buổi nhậu sau giờ làm
Một nét văn hóa đặc trưng khác là “nomikai” – các buổi tụ họp ăn uống sau giờ làm giữa đồng nghiệp, đôi khi được xem như một phần không chính thức của công việc, nơi mọi người có thể trò chuyện cởi mở hơn so với trong giờ hành chính.
Dù không bắt buộc tham gia tuyệt đối, việc từ chối liên tục các buổi nomikai đôi khi có thể ảnh hưởng đến cách đồng nghiệp nhìn nhận mức độ hòa nhập của bạn với tập thể, đây là điều người mới đi làm tại Nhật nên cân nhắc khi sắp xếp thời gian cá nhân.
Mỗi công ty, mỗi ngành nghề tại Nhật có thể có những biến thể văn hóa riêng, không phải nơi nào cũng giống hệt nhau. Những điều trên chỉ mang tính tổng quan để bạn chuẩn bị tâm lý, còn chi tiết cụ thể sẽ rõ ràng hơn khi bạn thực sự làm việc tại môi trường đó.