Việc làm thêm phổ biến của du học sinh Nhật không chỉ có cửa hàng tiện lợi hay nhà hàng như nhiều người nghĩ. Trong thực tế, mỗi công việc đòi hỏi một mức tiếng Nhật, một kiểu thể lực và mang lại một loại kinh nghiệm khác nhau. Chọn đúng việc ở năm đầu có thể giúp bạn nâng tiếng nhanh hơn một lớp học, còn chọn sai có thể khiến bạn kiệt sức, điểm số xuống và bị trường nhắc nhở. Bài này mô tả những nhóm việc làm thêm phổ biến, điểm được mất của từng nhóm, và cách chọn theo giai đoạn.
Nhóm việc không đòi hỏi tiếng Nhật cao
Đây là cửa vào của đa số du học sinh mới sang, khi tiếng Nhật còn ở mức N5 đến N4.
- Đóng gói, phân loại hàng trong kho: ít phải giao tiếp, thường làm theo ca, một số nơi tăng lương cho ca đêm. Nặng thể lực, khó tiếp xúc tiếng Nhật.
- Dọn dẹp tòa nhà, khách sạn: có quy trình rõ ràng, ít nói. Nhiều khách sạn tuyển người dọn phòng trong giờ ban ngày.
- Giao báo, giao hàng: lịch làm sớm hoặc khuya, cần sức khỏe tốt và biết đường.
- Rửa bát, phụ bếp: công việc ở nhà hàng nhưng không phải tiếp khách, dễ xin việc.
Điểm yếu chung của nhóm này là bạn ít có cơ hội luyện tiếng. Làm ba tháng mà vẫn chỉ nói được “xin chào” và “cảm ơn” thì rất tiếc. Nếu chọn nhóm này, hãy tự đặt mục tiêu học tiếng song song.
Việc làm thêm phổ biến của du học sinh Nhật ở nhóm giao tiếp trực tiếp
Khi tiếng Nhật lên khoảng N3, nhiều bạn chuyển sang các việc có tiếp xúc khách hàng. Đây là nhóm giúp tiếng tiến nhanh nhất vì bạn buộc phải nói mỗi ngày.
- Cửa hàng tiện lợi (konbini): nhiều thao tác, nhiều loại khách, có sổ tay quy trình. Học được cách nói lịch sự cố định.
- Siêu thị, cửa hàng bán lẻ: tính tiền, sắp hàng. Môi trường tương đối ổn định.
- Nhà hàng, quán cà phê: phục vụ, nhận gọi món. Áp lực giờ cao điểm lớn nhưng tiếng Nhật hội thoại tiến bộ rõ.
- Cửa hàng đồ ăn nhanh: quy trình chuẩn hoá, nhiều ca, phù hợp người cần lịch linh hoạt.
Nhiều chuỗi lớn có chương trình đào tạo bài bản cho người mới và thường tuyển nhiều du học sinh. Nhưng cần hỏi trước về chế độ nghỉ phép khi thi và về ca thứ Bảy, Chủ nhật.
Nhóm việc liên quan chuyên ngành: hiếm hơn nhưng quý hơn
Dạy kèm tiếng Việt hoặc tiếng Anh, phiên dịch cho cơ sở có khách Việt, hỗ trợ văn phòng, hoặc làm kỹ thuật như lập trình, thiết kế đều thuộc nhóm này. Lương giờ thường cao hơn sàn, và quan trọng hơn, bạn có thứ để viết vào hồ sơ xin việc sau tốt nghiệp.
Điểm hạn chế là số vị trí ít và đòi hỏi tiếng Nhật hoặc kỹ năng cao hơn. Bạn thường có được chúng sau một đến hai năm đầu, nhờ giới thiệu từ giáo viên, phòng nghiên cứu hoặc anh chị đi trước. Vì vậy, đừng chỉ ngồi chờ, hãy hỏi phòng hỗ trợ du học sinh của trường để biết vị trí có thể xin.
Bảng so sánh để chọn việc theo giai đoạn
| Loại việc | Tiếng Nhật cần | Thể lực | Giá trị kinh nghiệm |
|---|---|---|---|
| Kho hàng, đóng gói | Thấp | Cao | Thấp, nhưng dễ xin |
| Dọn dẹp, phụ bếp | Thấp | Trung bình đến cao | Thấp đến trung bình |
| Cửa hàng tiện lợi | Trung bình | Trung bình | Cao về tiếng Nhật giao tiếp |
| Nhà hàng, quán cà phê | Trung bình | Trung bình đến cao | Cao về tiếng và kỹ năng phục vụ |
| Dạy kèm, phiên dịch, kỹ thuật | Cao hoặc kỹ năng riêng | Thấp | Rất cao khi xin việc |
Những điều phải kiểm tra trước khi nhận bất kỳ việc nào
Quy định giờ làm và giấy phép
Du học sinh phải có giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú và bị giới hạn 28 giờ mỗi tuần trong kỳ học. Hãy đếm cả giờ làm ở nhiều nơi cộng lại, vì giới hạn tính tổng chứ không tính riêng từng nơi.
Ngành nghề bị hạn chế
Một số loại hình kinh doanh liên quan đến giải trí người lớn, như quán bar kiểu hostess, mạt chược hay pachinko, bị cấm đối với người làm thêm theo tư cách du học sinh. Nếu chủ cửa hàng mời bạn làm những chỗ này, hãy từ chối. Vi phạm có thể dẫn đến không được gia hạn visa. Xem danh sách cụ thể trên trang Cục Xuất nhập cảnh Nhật.
Hợp đồng và chấm công
Dù là việc nhỏ, bạn nên có giấy tờ về lương giờ, ca làm và cách trả lương. Ghi lại giờ làm của riêng bạn để đối chiếu.
Cân bằng việc làm với việc học
Cám dỗ lớn nhất là nhận thật nhiều ca để có tiền. Nhưng nếu việc học bị ảnh hưởng, tỷ lệ đi học giảm, điểm kém, bạn có thể gặp rắc rối khi gia hạn visa còn nhiều hơn số tiền kiếm được. Một nguyên tắc thực tế: tuần thi hoặc tuần nộp báo cáo hãy báo trước để xin nghỉ, và đừng đặt kế hoạch tài chính dựa trên mức tối đa 28 giờ.
Lộ trình hợp lý thường là bắt đầu bằng việc dễ ở những tháng đầu để làm quen, chuyển sang việc tiếp xúc khách khi tiếng khá lên, và dần tìm việc gần chuyên ngành. Khi bàn về lương theo giờ, bạn có thể xem bài viết về mức lương làm thêm để lập kế hoạch tài chính chi tiết hơn.
Câu hỏi thường gặp
Du học sinh mới sang nên làm việc gì trước?
Việc ít đòi hỏi tiếng như đóng gói, dọn dẹp, phụ bếp để làm quen, rồi chuyển sang việc tiếp xúc khách khi tiếng khá hơn.
Có việc nào du học sinh không được làm không?
Có, thường là các cơ sở giải trí người lớn như bar kiểu hostess, mạt chược, pachinko. Cần xem danh sách chính thức của Cục Xuất nhập cảnh Nhật.